Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Qua đèo ngang của bà Huyện Thanh Quan

Đề bài: Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Qua đèo ngang của bà Huyện Thanh Quan.

Bài làm

Dưới thời phong kiến, người phụ nữ thường không được coi trọng, chỉ quanh quẩn việc ruộng vườn, bếp núc, con cái. Mặc dù vậy vẫn có nhiều người phụ nữ học rộng tài cao. Dưới thời vua Minh Mạng, có bà Huyện Thanh Quan là người rất giỏi văn chương, bà được mời vào cung nhậm chức Cung Trung Giáo tập để dạy học cho các công chúa và cung phi. Từ Thăng Long vào Huế nhậm chức, dừng chân tại đèo Ngang, trước vẻ đẹp của thiên nhiên hùng vĩ, bà đã sáng tác bài thơ Qua đèo Ngang.

Qua bài thơ, bức tranh phong cảnh hữu tình về một vùng núi đồi  thơ mộng hiện ra trước mắt chúng ta. Đường từ nhà tới kinh đô xa ngàn dặm, thời điểm bà đến nơi đây cũng đã cuối ngày:

Bước tới đèo Ngang bóng xế tà

phat bieu cam nghi ve bai tho qua deo ngang cua ba huyen thanh quan - Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Qua đèo ngang của bà Huyện Thanh Quan

Phát biểu cảm nghĩ về bài thơ Qua đèo ngang

Thân gái dặm trường, mặt trời đã gác núi, bóng ngả về tây chắc bà cũng cô đơn và mỏi mệt lắm rồi nhưng vẻ đẹp nên thơ của cảnh vật như xua tan đi cái mệt, trời chiều vẫn đủ sáng để bà cảm nhận và bật lên cảm xúc:

Cỏ cây chen lá đá chen hoa

Thật khó có thể thay từ nào khác hay hơn từ chen mà bà đã dùng trong ngữ cảnh lời thơ. Từ chen thật độc đáo, thật lạ và tài tình với sức miêu tả của nó, hoa cỏ thật tươi tốt. Cỏ cây, hoa lá mọc chen nhau, chen với đá núi gợi lên sức sống thật mãnh liệt của nơi đây, nơi rừng núi xa vắng mà lần đầu tiên bà đã đặt chân tới. Từ chen còn lột tả sự phát triển tự nhiên, đậm nét hoang sơ của cảnh vật, không có dấu hiệu của bàn tay con người chăm sóc hay tác động lên. Cảnh vật thì đẹp là thế nhưng dường như vắng bóng cuộc sống con người nơi đây qua sự miêu tả của tác giả. Màn đêm sắp buông xuống, gợi sự buồn tẻ, cô đơn nếu như không muốn nói là chút sợ hãi.

Xem thêm:  Giải thích câu Ăn cỗ đi trước lội nước đi sau nghĩa là gì

Rồi thì cũng có thấp thoáng bóng người và hơi thở cuộc sống nhưng mọi thứ đều mờ ảo, xa xôi:

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Con người mà tác giả nói tới cũng không phải là được gặp trực tiếp trên đường đi, chỉ là bóng mấy người làm nghề đốn củi đang cúi lom khom để nhặt củi dưới chân núi. Cái cuộc sống cộng đồng rõ nét hơn cũng chỉ là hình ảnh lác đác tận bên sông mấy túp lều của khu chợ vắng. Khung cảnh như lặng thinh, vô tình với vị khách nữ hay cảnh cũng hiểu được nỗi buồn của vị khách:

Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc,

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Tiếng chim kêu không gợi âm thanh vui mà trái lại đó là âm thanh khắc khoải của tiếng chim cuốc, âm thanh não nề của tiếng chim gia gia. Những âm thanh ấy được gắn với tâm trạng của nhà thơ đang mang trong mìnhnỗi buồn thời cuộc, nhớ nước, thương nhà.

Cảnh sắc lạ, đẹp, một cái đẹp cô liêu, hoang vắng, mênh mang dàn trải càng làm bật lên cái cô đơn, chơ vơ của con người, không thấy cái háo hức, phấn khởi của người trên đường đi nhậm chức chút nào. Nỗi buồn cứ thấm sâu, lắng vào trong niềm suy tư:

Dừng chân đứng lại trời, non, nước

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

Một nỗi buồn riêng mà tác giả không thể chia sẻ cùng ai. Trời cao kia không thấu, non nước rộng dài kia chẳng hiểu được tâm sự thầm kín chứa chất trong lòng của nhà thơ bởi vậy không chia sẻ được cùng ai, không giải thoát được mình ra khỏi những suy tư chất chứa trong lòng.

Xem thêm:  Vẻ đẹp nữ tính của người con gái qua bài ca dao Sáng ngày tôi đi hái dâu

Thời gian trôi đi, trải qua đã gần hai thế kỉ nhưng bài thơ Qua dèo ngang không hề cũ, giá trị hiện thực, giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ vẫn còn nguyên vẹn. Đọc bài thơ rồi, đến khi nghe thầy cô phân tích càng thấy khâm phục tài năng nghệ thuật của tác giả. Ngôn ngữ thơ thật giản dị, trong sáng và mang một phong cách riêng trong lối miêu tả, lối sử dụng từ ngữ. Mặt khác, chúng ta không chỉ cảm phục tài thơ của Bà Huyện Thanh Quan, chúng ta còn cảm phục một tâm hồn hướng về đất nước của nữ sĩ cho dù thời cuộc, hoàn cảnh xã hội lúc ấy có hạn chế người phụ nữ được làm những điều tốt đẹp mà mình muốn thì vẫn còn có những người phụ nữ thông minh, mạnh mẽ mang trong mình những khát khao cháy bỏng vượt ra khuôn khổ bếp núc, gia đình.

Tuấn Đức