Phân tích bài thơ Tự tình 1 của Hồ Xuân Hương

Đề bài: Phân tích bài thơ Tự tình 1 của Hồ Xuân Hương.

Bài làm

Trong xã hội phong kiến mang nặng tư tưởng trọng nam khinh nữ, thân phận người phụ nữ trở nên yếu đuối thấp hèn. Hiếm có người phụ nữ đứng lên đấu tranh, phản kháng lại những bất công của xã hội. Họ sống cam chịu, có khi mặc nhiên coi đó là lẽ đời. Khác với bao người phụ nữ ấy, nữ sĩ Hồ xuân Hương đã không ngại thể hiện tinh thần nữ quyền. Bà đã bộc bạch, gửi gắm tâm sự của mình qua chùm thơ Tự tình gồm ba bài. Mỗi bài là mỗi nỗi niềm, mỗi tâm trạng khác nhau song đều chung tiếng lòng phẫn uất đau đớn xót xa. Cái ai oán, cái rầu rĩ được thể hiện rõ nét qua bài thơ Tự tình1.

Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom

Oán hận trông ra khắp mọi chòm

phan tich bai tho tu tinh 1 cua ho xuan huong - Phân tích bài thơ Tự tình 1 của Hồ Xuân Hương

Phân tích bài thơ Tự tình 1

Mở đầu bài thơ, tác giả bộc lộ tâm trạng não nề của người phụ nữ trong không gian vắng lặng, mênh mang của buổi đêm, chỉ có tiếng gà văng vẳng trên bom thuyền từ xa vọng lại. Tiếng gà gáy như một sự báo hiệu đêm đã sắp trôi qua hay là tiếng gà khi thấy ánh sáng của một hoạt động trong đêm của con người ngoài kia. Nó như tách biệt với người phụ nữ đang một mình vò võ cô đơn. Tiếng gà vốn là âm thanh quen thuộc của làng quê, tiếng gà ấy ắt hẳn sẽ mang lại niềm vui khi con người ta hạnh phúc. Nhưng tiếng gà ấy vang lên vào đúng lúc thi sĩ trằn trọc không ngủ được, tiếng gà như cứa vào lòng bà, mang lại nỗi oán hận, xót xa. Nỗi oán hận ấy rất lớn, rất nhiều, như không có điểm dừng: “khắp mọi chòm”.

Xem thêm:  Bài học thấm thía nhất về cuộc đời và văn thư Nguyễn Đình Chiểu

Nỗi đắng cay được khoét sâu thêm ở hai câu tiếp  theo:

Mõ thảm không khua mà cũng cốc

Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om

Hình ảnh ẩn dụ “mõ thảm”, “chuông sầu” được tác giả dùng để miêu tả tâm trạng cô đơn đến cùng cực, lòng người phụ nữ se thắt như dội vào tiếng khua cộc lốc của tiếng mõ khô khốc, như tiếng chuông om chưa kịp vang lên đã tắt lịm. Mõ không ai khua, chuông chẳng ai đánh, đó là những âm thanh hư ảo xói vào tâm can. Lòng người đàn bà khát khao được sống trong hạnh phúc nhưng lại nhận về chỉ là sự trống vắng, bế tắc, tuyệt vọng nên không thể chợp mắt dù đêm đã về khuya.

Nỗi bất hạnh của nữ sĩ đã phần nào được lí giải ở hai câu thơ tiếp theo:

Trước nghe những tiếng thêm rầu rĩ

Sau giận vì duyên để mõm mòm

Nỗi buồn nhân tình thế thái, buồn cho sự đời lắm éo le ngang trái, nhìn lại phận mình trôi dạt lênh đênh như con thuyền không bến đỗ, giờ đã thành người con gái quá độ xuân thì, duyên mõm mòm, đầy chua chát, bẽ bàng. Nữ sĩ cứ bộc bạch tất cả những tâm sự đắng cay của mình mà tưởng như đang nói về một người khác. Bởi nữ sĩ đâu có lỗi, lỗi là ở cuộc đời, ở sự bất công của xã hội, người phụ nữ luôn phải chịu thiệt thòi. Thực đúng vậy,bà nói về mình cũng là để  thể hiện sự đồng cảmvới bao người phụ nữ khác. Nữ sĩ tài hoa của chúng ta không hề gục ngã trước số phận, bà không cam chịu, dám đứng ra hiên ngang, ngạo nghễ, thách thức với đời:

Xem thêm:  Văn nghị luận - Giải thích câu tục ngữ: “Thất bại là mẹ thành công“

Tài tử văn nhân ai đó tá

Thân này đâu đã chịu già tom

Ta không thấy một Hồ Xuân Hương rầu rĩ, bất hạnh, nép mình vào một góc; không thấy một Hồ Xuân Hương mặc phận đời đưa đẩy, chỉ thấy một Hồ Xuân Hương mạnh mẽ, luôn đấu tranh cho mọi bất công, ngang trái. Bà chính là mẫu người phụ nữ dám yêu, dám hận, dám đối diện với dư luận, đối diện với thực tại chua cay.

Đọc bài thơ, ta thương cảm với những người phụ nữ đau khổ về tình duyên lận đận, đồng thời cảm phục và trân quý hơn nữ thi sĩ Hồ Xuân Hương, người đã dùng tài thơ của mình để đấu tranh cho quyền được sống hạnh phúc chính đáng, thoát ra khỏi sự bất hạnh, ngang trái cho mình và cho những người phụ nữ cùng cảnh ngộ. Trong bối cảnh xã hội phong kiến lúc bấy giờ, thật hiếm có người phụ nữ nào mạnh mẽ, khảng khái, quyết liệt được như bà.

Tuấn Đức