Phân tích bài thơ Tràng giang của Huy Cận

Đề bài: Anh/chị hãy phân tích bài thơ Tràng giang của Huy Cận.

Bài làm

Nhà thơ Huy Cận là một trong những nhà thơ tiêu biểu của phong trào thơ Mới. Ông sinh ra ở xã Ân Phú, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh trong một gia đình nhà nho nghèo gốc nông dân. Những tác phẩm của ông là sự kết hợp giữa yếu tố hiện đại với cái cổ điển. Sự thay đổi của cuộc sống từ trước và sau cách mạng tháng Tám có ảnh hưởng lớn tới phong cách sáng tác của ông. Nếu như trước đó là nỗi  sầu bi vì thời thế thì nay là sự hào hứng vui tươi gắn với công cuộc đổi mới của đất nước. Bài thơ “Tràng giang” được viết trong thời kì trước cách mạng tháng Tám bởi vậy nó chứa chất nỗi u buồn, bế tắc trong cuộc sống của kiếp người phận bèo trôi. Đọc “Tràng giang”, người đọc buồn với nỗi buồn của tác giả, tâm trạng ngổn ngang nỗi niềm khó tả.

Tư tưởng và cảm xúc chính của tác giả được bộc lộ ngay từ nhan đề bài thơ. “Tràng giang”, tên một con sông dài, gợi lên tâm tư người trong cuộc khi nhắc đến những thân phận có cuộc sống bấp bênh, trôi dạt lênh đênh theo dòng chảy, dòng chảy của nỗi niềm u uất. Điều đó càng thể hiện rõ qua câu thơ: “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài”. Đứng giữa trời đất bao la, dài rộng, tác giả chỉ thấy một cảm xúc ngẩn ngơ, thương nhớ không biết bày tỏ cùng ai. Con sông chất chứa bao hờn tủi:

Xem thêm:  Bình giảng bài thơ "Đây thôn Vĩ Dạ" của Hàn Mặc Tử

Sóng gợn Tràng giang buồn điệp điệp

Con thuyền xuôi mái nước song song

Thuyền về nước lại sầu trăm ngả

Củi một cành khô lạc mấy dòng.

phan tich bai tho trang giang cua huy can - Phân tích bài thơ Tràng giang của Huy Cận

Phân tích bài thơ Tràng giang

Nỗi buồn vô biên, vô tận của tác giả được lột tả qua các từ ngữ “buồn”, “xuôi mái”, ”sầu trăm ngả”, “lạc mấy dòng”. Nỗi buồn ấy càng được đẩy lên cao trào khi “buồn điệp điệp”, “thuyền xuôi mái nước song song” như không còn cách nào khác, mặc phận đời nước chảy bèo trôi. Tác giả mượn hình ảnh con thuyền xuôi mái, nước “sầu trăm ngả” và hình ảnh “củi khô” trôi một mình, lẻ bóng trên dòng nước mênh mông, khiến người đọc thấy xót xa, quạnh lòng. Một nỗi buồn dâng lên cùng sóng nước. Nỗi buồn hóa thân vào cành củi khô mỏng manh, bé nhỏ, cuốn theo dòng chảy. Đây chính là tâm trạng của nhà thơ thấy mình long đong, loay hoay vất vưởng giữa cuộc sống bộn bề.

 Càng đọc, ta càng cảm nhận thêm nỗi quạnh hiu:

Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu

Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều

Nắng xuống trời lên sâu chót vót

Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.

Không gian đìu hiu, vắng lặng như không cảm nhận được sự sống nơi đây, nỗi buồn cứ như thể được mặc định vậy. Làng ở rất xa, sự sống ở rất xa, xa đến nỗi không vọng lại được âm thanh của cuộc sống. Câu hỏi tu từ “Đâu tiếng làng xa” gợi bao nỗi niềm chất chứa, gợi khung cảnh hoang sơ, tiêu điều nơi bến nước không một bóng người. Nỗi buồn càng trở nên sâu thẳm khi tác giả miêu tả “trời sâu” chứ không phải trời cao gợi sự quan sát cảnh vật bằng cái nhìn xuống không phải cái nhìn lên. Nỗi buồn ấy gói cả vào từ “cô liêu” cuối đoạn thơ.

Xem thêm:  Phân tích cảnh đám tang gương mẫu trong đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia của Vũ Trọng Phụng

Đã có lúc, tác giả muốn vùng lên, muốn tìm vui trong cuộc sống nơi bến nước nhưng thiên nhiên như không thấu hiểu lòng người:

Bèo dạt về đâu hàng nối hàng

Mênh mông không một chuyến đò ngang

Không cần gợi chút niềm thương nhớ

Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng

Thiên nhiên đã hiện ra với quy luật vận động của nó, sự vật đã có sự chuyển biến song vẫn là vô vọng để chờ đợi một con đò, vẫn là kiếp bèo mỏng manh trôi dạt lênh đênh, vô định không biết ngày mai. Nỗi niềm ngóng trông gửi  thương nhớ về quê hương của tác giả cuối cùng cũng chỉ được đáp lại bằng một sự “lặng lẽ” của cảnh vật.

Mặc dù nỗi buồn thấm đẫm trong từng câu thơ song không vì thế mà thiên nhiên kém đi vẻ đẹp sang trọng của nó:

Lớp lớp mây cao đùn núi bạc

Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều sa

Lòng quê dợn dợn vời con nước

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà.

Vừa miêu tả vừa tự sự, bút pháp của tác giả được đẩy lên cao. “Mây cao”, “núi bạc” là những nét chấm phá độc đáo, một bầu trời của ngày thời tiết đẹp nhưng vẫn là cái không gian vắng lặng của “bóng chiều sa” như một tiếng thở dài ngày đã hết, mọi thứ vẫn vậy, buồn mênh mang.

Nỗi nhớ nhà, nhớ quê quặn thắt, chất chứa mãi trong lòng được gửi gắm vào cảnh thiên nhiên vắng lặng mang niềm u uất của tác giả.

Xem thêm:  Phân tích bài ”Chiều hôm nhớ nhà” của Bà Huyện Thanh Quan

Với bút pháp hiện thực và cổ điển, tác giả đã phác họa bức tranh thiên khá đẹp nhưng lại gửi vào đó những cảm xúc buồn đến nao lòng, mang theo một chút gì đó bất lực trước cuộc sống. Đó cũng chính là tâm trạng cô liêu, đơn độc của con người trước hoàn cảnh sống không có sự định hướng. Dù vậy, ta cũng tìm thấy ở “Tràng giang” một tình yêu quê hương tha thiết, mong nhớ quê hương chân thành và sâu sắc của tác giả.

Tuấn Đức