Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của nhà thơ Hàn Mạc Tử

Đề bài: Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của nhà thơ Hàn Mạc Tử.

Bài làm

Hàn Mặc Tử (1912-1940) là nhà thơ lãng mạn hiện đại nổi tiếng của Việt Nam. Cuộc đời ngắn ngủi của ông cũng thật nhiều buồn tủi đắng cay do phải mang trọng bệnh. Sự cô đơn, nuối tiếc chất chứa trong lòng ông và đi vào thơ ông cứ da diết, cứ như thơ ông là mặc định nét buồn song vẫn toát lên vẻ đẹp của tâm hồn, vẻ đẹp của tình yêu cháy bỏng với con người và quê hương. Cũng trong thời khắc nằm trên giường bệnh, bài thơ đầy khắc khoải nhớ mong “Đây thôn Vĩ dạ” của ông đã ra đời.

Sao anh không về chơi thôn Vĩ?

Câu hỏi tu từ mở đầu bài thơ đã gợi nên nỗi nhớ mong của người hỏi với nhân vật “anh” có lẽ là tác giả và cũng có thể đó là sự tưởng tượng của tác giả rằng có một ai đó ở nơi thôn Vĩ ấy đang ngóng trông mình hoặc cũng có thể là cách đặt vấn đề của tác giả vì bản thân lâu chưa về nơi đó. Chính sự ẩn ý đó, câu thơ gợi cho người đọc sự tò mò, lắng mình vào câu hỏi để rồi cũng thấy vu vơ chút buồn. Thôn Vĩ trong mắt nhà thơ đẹp lắm, thơ mộng lắm:

… Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên

Vườn ai mướt quá xanh như ngọc

Xem thêm:  Trong Hạnh phúc của một tang gia (Số đỏ), Vũ Trọng Phụng viết: "Cái chết kia đã làm cho nhiều người sung sướng lắm”. Hãy chứng tỏ điều đó qua các nhân vật và làm sáng tỏ một thứ "thế thái nhân tình” được xây dựng trên: sự tàn nhẫn và sự dối trá

Lá trúc che ngang mặt chữ điền

phan tich bai tho day thon vi da cua nha tho han mac tu - Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ của nhà thơ Hàn Mạc Tử

Phân tích bài thơ Đây thôn Vĩ Dạ

Với lối sử dụng các tính từ “mới”, “mướt” và nghệ thuật so sánh “xanh như ngọc” để miêu tả các sự vật, tác giả đã phác họa bức tranh quê vừa gần gũi,  thân thuộc (cau, trúc) vừa đẹp một cách tinh khôi, đầy sức sống. Sức sống, sự lay động, cái hồn của bức tranh quê thêm một lần được lột tả ở chỗ thoáng hiện hình ảnh người dân quê thật thà, đôn hậu, mà chỉ qua một nét miêu tả “mặt chữ điền” đã bật lên.

Làng quê đẹp là thế, con người đôn hậu là thế nhưng cái điềm báo nỗi buồn mà phần nào ta cảm nhận ở câu mở đầu bài thơ đã được  tác giả bộc bạch, thổ lộ hết ngay sau đó:

Gió theo lối gió, mây đường mây

Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay

Vườn đẹp đấy mà chẳng có người chung lối, cảnh vật thật đìu hiu, cô quạnh. Cảnh vật như nói lên tâm trạng của nhà thơ đầy cô đơn, u uất. Dòng nước cũng biết buồn thiu hay đây chính là nỗi lòng tác giả, khi cái sự gió và mây kia chẳng thể hòa hợp. Càng đọc càng thấy tâm trạng cô đơn đến cùng cực của tác giả, luôn hướng vào nội tâm, gửi niềm tâm sự vào thơ:

Thuyền ai đậu bến sông trăng đó

Có chở trăng về kịp tối nay?

Xem thêm:  Cảm nhận của em về nhân vật Đổng Mẫu qua trích đoạn "Đổng Mẫu" từ Hồi III tuồng "Sơn Hậu"

Trăng như một người bạn tri kỉ, hiểu tâm tư của nhà thơ, luôn lắng nghe những nỗi niềm tâm sự mà tác giả lại mong “chở trăng về” thì phải chăng lúc này trăng lại chính là tác giả muốn có một con thuyền chở mình về với “người em” nào đó đang ngóng chờ mình ở thôn Vĩ Dạ. Thật là một nỗi niềm đau đáu không thể thực hiện được nên hình ảnh ẩn dụ “trăng” đó càng trở nên xa vời, càng làm cho nỗi nhớ thương quay quắt hơn. Nỗi nhớ thương ấy không còn là nhớ thương chung chung nữa, đã bật ra một hình bóng cụ thể hơn nhưng lại vẫn là một khách đường xa. Dù đã cụ thể được nỗi nhớ rồi mà khó có thể gần lại được: “khách đường xa”, một cái gì thật vô vọng không thể với tới.

khách đường xa, khách đường xa

Áo em trắng quá, nhìn không ra

Ở đây sương khói mờ nhân ảnh

Ai biết tình ai có đậm đà.

Cái giấc mơ được về thăm, được gặp lại ai đó, với một bóng hình vừa cụ thể “Áo em trắng quá”, vừa không cụ thể “nhìn không ra” khiến cho giấc mơ càng trở nên xa vời, ảo ảnh, khó thực hiện. “Sương khói” như một vật không hình dạng nhất định như lớp phủ của thời gian, của không gian đã che chắn cái giấc mơ ấy, để một nỗi niềm gì đó tựa như một sự hoài nghi chất chứa càng thêm khắc khoải “Ai biết tình ai có đậm đà?”. Không trách, không khẳng định, chỉ buông lời ra “Ai” như một sự băn khoăn. Nỗi buồn u uất của tác giả vừa sâu lắng lại vừa mênh mông dàn trải bởi lời thơ là một sự trải lòng mà không thoát ra được khỏi niềm ưu tư về một “vườn ai”, “thuyền ai” rồi lại “tình ai”.

Xem thêm:  Giới thiệu một vài nét về Vũ Trọng Phụng và chương “Hạnh phúc của một tang gia"

Thơ với đời trong Hàn Mặc Tử thật như hòa làm một. Một con người tài hoa đã chống chọi với bệnh tật để thả hồn mình vào những trang thơ có sức lay động con tim của hàng triệu người. Đọc thơ ông, chúng ta buồn với nỗi buồn sâu lắng của nhà thơ, buồn đến không gọi tên được, chỉ thấy cái buồn lúc phảng phất, lúc khắc khoải trong một sự chịu đựng đến cùng cực mà ta hiểu và cắt nghĩa được phần nào nỗi buồn ấy qua nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ và các biện pháp tu từ tài tình của tác giả. Chúng ta có lẽ càng trân quý hơn thơ và con người ông khi biết rằng những bài thơ tuyệt vời của ông được viết trên giường bệnh, khi ông biết rằng sự sống của mình chỉ tính được từng ngày. Thế mới thấy được tình yêu quê hương, con người trong ông thật mãnh liệt.

Tuấn Đức