Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Đề bài: Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu.

Bài làm

Tố Hữu là nhà thơ lớn, nhà thơ cách mạng của Việt Nam. Sau khi nhân dân ta giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Pháp, các cán bộ và chiến sĩ cách mạng tạm biệt chiến khu Việt Bắc để về  miền xuôi. Nhà thơ Tố Hữu đã ghi lại câu chuyện về cuộc chia tay đầy lưu luyến, cảm động giữa họ với đồng bào Việt Bắc. Chỉ với 8 câu thơ mở đầu, tác giả đã khái quát khung cảnh chia tay diễn ra giữa núi rừng. Bốn dòng đầu là tiếng nói của đồng bào Việt Bắc với người miền xuôi. 4 dòng tiếp theo là cảm xúc thân thương của người miền xuôi đáp lại tấm lòng người Việt Bắc.

Mở đầu, tác giả khơi gợi lại kỉ niệm giữa người đi và người ở lại trong bối cảnh không gian, thời gian cụ thể. Câu hỏi tu từ: Mình về mình có nhớ ta, người ở lại xưng “Ta”, gọi người đi là “mình”, cách xưng hô hết sức gần gũi, thân mật. Người ở lại nhắc về quãng  thời gian 15 năm gắn bó biết bao kỉ niệm, tình nghĩa như người một nhà, thủy chung sâu nặng, bền chặt.

phan tich 8 cau dau bai tho viet bac cua to huu - Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc của Tố Hữu

Phân tích 8 câu đầu bài thơ Việt Bắc 

 Lời chia tay như da diết ơn khi người ở lại tiếp tục hỏi:

Mình về mình có nhớ không

Xem thêm:  Cống hiến và hưởng thụ

Nhìn cây nhớ núi nhìn sông nhớ nguồn

Ở đây, ta bắt gặp những sự vật, hình ảnh điển hình ở miền núi: cây, núi, sông, nguồn đều mang tính khái quát rất cao. Ta liên tưởng đến câu tục ngữ: “Uống nước nhớ nguồn”. Đây là lời nhắc nhở chân tình, lời thủ thỉ tha thiết, chân thành và cũng rất kín đáo. Việt Bắc từng là chiến khu, là cội nguồn cách mạng, là trung tâm đầu não của cuộc kháng chiến thần thánh, người về nhớ Việt Bắc là nhớ về cội nguồn.

Đáp lại tấm chân tình của người ở lại, người về mang bao nỗi nhớ thương, bịn rịn lúc chia tay:

Tiếng ai tha thiết bên cồn

Bâng khuâng trong dạ bồn chồn bước đi

Nghe  những lời tâm sự của người ở lại, lòng người đi rưng rưng, nỗi nhớ nhung, bịn rịn khiến bước chân như ngập ngừng. Cuộ chia tay đầy nghẹn ngào, xúc động:

Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay

Hình ảnh hoán dụ “áo chàm” là để chỉ người Việt Bắc. Người Việt Bắc thường mặc áo nhuộm bằng vỏ cây chàm lấy ở trên rừng, thật giản dị, mộc mạc. Màu áo gợi nhớ thương da diết. Màu áo là sự khác biệt khi lần đầu đặt chân lên chiến khu Việt Bắc, người cán bộ, chiến sĩ cách mạng được thấy, giờ đã trở thành quen thuộc giống như những nét văn hóa riêng của Việt Bắc giờ các anh đã quen, đã hiểu nay lại phải rời đi. Bởi vậy, chỉ màu áo chàm thôi nhưng cũng đủ gợi bao niềm nhớ thương da diết. Nỗi nhớ ấy khó có thể diễn tả được bằng lời trong phút giây ngắn ngủi của buổi chia tay. Họ trao cho nhau cái nắm tay thật chặt: Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay. Câu thơ chứa đựng sức biểu cảm lớn. Tình cảm được vun trồng, lớn lên trong suốt mười lăm năm, tình cảm giữa miền xuôi với miền ngược, tình cảm giữa những người cùng chung lòng yêu quê hương đất nước.Tình cảm ấy không dễ gì nói ra được. Với người đi thì trải qua mười lăm năm, Việt Bắc đã trở thành quê hương thứ hai của các anh. Nay cách mạng thành công, các anh lên đường làm nhiệm vụ mới nên phải rời xa Việt Bắc. Bởi vậy, cả người đi và người ở đều lưu luyến không muốn rời xa.

Xem thêm:  Nghị luận: Quan hệ giữa Lí tưởng và thành công

Với thể thơ lục bát, giọng thơ gần với chất liệu dân ca, dễ nhớ, dễ thuộc, cách sử dụng phối hợp các biện pháp ẩn dụ, hoán dụ, tu từ, bài thơ Việt Bắc nói chung và 8 câu mở đầu nói riêng đã phác họa lại hình ảnh buổi chia tay đầy lưu luyến, cảm động giữa cán bộ, chiến sĩ cách mạng với đồng bào Việt Bắc. Đó vừa là tình quân dân vừa là tình đồng chí, vừa là tình anh em các dân tộc trên đất nước Việt Nam. Qua đó cũng nói lên một phẩm chất tốt đẹp của anh bộ đội Cụ Hồ là luôn sống gần dân, đi dân nhớ, ở dân thương. Mặt khác đoạn thơ cũng nói lên tình cảm cách mạng chói sáng của người dân Việt Bắc.

Tuấn Đức