Giải thích câu tục ngữ Uống nước nhớ nguồn

Đề bài: Giải thích câu tục ngữ Uống nước nhớ nguồn.

Bài làm

Để giáo dục đạo đức, nhân cách, tấm lòng trân trọng, biết ơn người đi trước cho lớp con cháu, cha ông chúng ta thường nói Uống nước nhớ nguồn. Câu tục ngữ ấy cứ theo thời gian thẩm thấu vào cuộc sống, trở thành một trong những truyền thống của dân tộc Việt Nam ta từ ngàn xưa.

Nếu hiểu theo nghĩa đen thì nguồn là nơi khởi đầu của dòng nước, có nguồn thì mới có nước. Còn hiểu theo nghĩa bóng, nguồn là hình ảnh ẩn dụ, nhằm chỉ công lao tạo ra những thành quả của lớp người đi trước dành cho các thế hệ sau. Bởi vậy, hiểu theo nghĩa bóng thì việc uống nước chính là thừa hưởng thành quả mà người đi trước, thế hệ trước để lại. Trong tự nhiên, nguồn và nước có mối quan hệ khăng khít với nhau. Mượn mối quan hệ khăng khít đó, câu tục ngữ đã nêu một triết lí sống, một đạo lí làm người. Con người hưởng thành quả trong cuộc sống hôm nay phải biết nhớ đến công lao của người đã đem lại thành quả ấy.

giai thich cau tuc ngu uong nuoc nho nguon - Giải thích câu tục ngữ Uống nước nhớ nguồn

Giải thích câu tục ngữ Uống nước nhớ nguồn

Uống nước nhớ nguồn là một triết lí sống đúng đắn trong mọi hoàn cảnh của đời sống xã hội. Đâu đó, con người vẫn có thải độ dửng dưng, chỉ biết hưởng thụ mà quên đi những giọt mồ hôi, nước mắt, những chắt chiu khó nhọc, những hi sinh mất mát để mang lại thành quả.

Xem thêm:  Mùa xuân là Tết trồng cây, làm cho đất nước càng ngày càng xuân. Bác Hồ muốn khuyên dạy chúng ta điều gì qua hai dòng thơ ấy? Vì sao công việc trồng cây trong mùa xuân của đất trời lại có thể góp phần làm nên mùa xuân cho đất nước?

Việt Nam, đất nước của chúng ta, một đất nước có nền văn minh lúa nước, cái triết lí sống ấy gắn chặt với những nhọc nhằn của người nông dân:

Ai ơi bưng bát cơm đầy

Dẻo ngon một hạt đắng cay muôn phần

Mỗi một  hạt gạo đều thẫm đẫm những giọt mồ hôi của người làm ra nó:

Cày đồng đang buổi ban trưa

Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.

Nơi mà chúng ta đang sống, một mảnh đất bình yên và tươi đẹp, nơi chiến tranh đã lùi xa mấy chục năm, nơi có con đường đến trường, có phố xá đông đúc, có xóm làng xanh mát, có những nhà máy, công trình…, chính là những thành quả đổi bằng sức người, bằng trí tuệ, bằng mồ hôi và máu thịt của cha ông hôm qua. Nhớ ơn những lớp người đi trước, chúng ta càng tự hào về một đất nước mang đậm chất thi ca. Bởi bất cứ đâu ta cũng có thể thấy thấp thoáng sau lũy tre làng là hình ảnh chàng Gióng cưỡi ngựa nhổ tre đánh giặc. Mọi thứ quanh ta đều không tĩnh tại như vốn có mà như muốn bung ra cùng với sự tích trăm trứng nở trăm con, nhắc ta về một miền cổ tích xa xôi, có Lang Liêu ngồi bên nồi bánh chưng bánh dày, có cô Tấm xinh đẹp, nết na. Bản thân mỗi chúng ta đều được cha mẹ sinh thành, dưỡng dục, được thầy cô dạy bảo, dắt ta vào kho tàng kiến thức – thành quả của nhân loại.

Xem thêm:  Văn biểu cảm về sự vật, con người - Cảm nghĩ về bà

Có thể khẳng định, trong cuộc sống, mọi thành quả đều có khởi nguồn của nó, đều phải do ai đó tạo nên. Bởi vậy, bước vào kho tàng tục ngữ Việt Nam, ta có thể gặp rất nhiều câu tương đồng với lớp nghĩa của câu tục ngữ Uống nước nhớ nguồn. Về công ơn cha mẹ:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

Về công ơn thầy cô:

Không thầy đố mày làm nên

Hay:

Một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy

Triết lí sống ấy đã góp phần hình thành những tập tục tốt đẹp của người Việt Nam. Nhớ về cội nguồn dân tộc, dân ta có ngày giỗ Tổ Hùng Vương 10/3. Biết ơn các anh hùng thương binh, liệt sĩ, dân ta có ngày 27/7. Và có biết bao ngày lễ kỉ niệm để chúng ta tôn vinh các ngành nghề mà nhờ có sự đa dạng của nó cùng với bao công sức của các cá nhân, tập thể đã góp phần làm ra của cải, vật chất, nâng cao sức khỏe, đời sống, phát triển xã hội.

Triết lí sống Uống nước nhớ nguồn mang giá trị nhân văn đẹp đẽ, dạy cho ta lòng biết ơn, sống thủy chung, ân tình, tạo nên sợi dây kết nối các thế hệ với nhau bằng tình người, bằng sự tiếp nối và phát triển, cùng viết lên những trang cổ tích giữa đời thường. Như Bác Hồ đã dạy: Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước. Lời dạy của Bác đã khẳng định tư tưởng, hành động nhớ nguồn mang tầm vóc thời đại. Ngày nay, chúng ta phải biết giữ gìn, bảo vệ thành quả cách mạng to lớn được hun đúc từ ngàn xưa và chính chúng ta lại là những người sẽ để lại cho lớp người sau những thành quả ấy trong sự phát triển tốt đẹp hơn, phong phú hơn. Con cái, học trò chính là thành quả của cha mẹ, thầy cô, cần phải mang những điều cha mẹ, thầy cô dạy vận dụng vào cuộc sống để vươn tới chân trời mơ ước.

Xem thêm:  Giải thích và chứng minh ý thơ sau đây trích trong bài Hòn đá của Bác Hồ: "Hòn đá to, Hòn đá nặng, Một người nhấc, Nhấc không đặng, Hòn đá to, Hòn đá nặng, Nhiều người nhấc, Nhấc lên đặng"

Uống nước nhớ nguồn đã trở thành đạo lí được đúc kết và lưu truyền từ đời này sang đời khác. Ai đi ngược với đạo lí ấy đều đáng bị chê trách, lên án. Nhớ nguồn là nhớ đến tấm lòng của cha ông, nhớ đến công lao gạn đục khơi trong để lại cho chúng ta những tinh hoa của đất trời. Chúng ta phải biết trân trọng, giữ gìn nguồn nước ấy cũng chính là giữ gìn nhân cách cao đẹp của mình. Là học sinh, em thấy mình trước hết phải biết vâng lời cha mẹ, thầy cô, ham học, ham hiểu biết để tích lũy kiến thức, biết vận dụng sáng tạo và rèn luyện đạo đức để sau này sẽ thành người có ích cho xã hội.

Tuấn Đức