Con người trong cộng đồng nhân loại

Con người trong cộng đồng nhân loại

Hướng dẫn

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

Đây là đề mở. Đề bài đặt ra một luận dề rộng lớn, không giới hạn về thời gian và không gian. Vấn đề nghị luận là con người trong cộng đồng nhân loại. Vì vậy, có thể bàn luận về:

– Con người qua các thời kì lịch sử;

– Con người ở các không gian (vùng đất, xứ sở) khác nhau;

– Những đặc tính quan trọng, nổi bật của con người;

– Những vẻ đẹp (thiên lương) của con người;

– Con người chung sống với nhau như thế nào?

– Làm thế nào dể hiểu con người trong cộng đồng nhân loại?

– Con người trong xu thế hội nhập, toàn cầu hóa hiện nay; v.v…

Khó có thể bàn luận tất cả mọi vấn dề về con người. Vì vậy, cần có sự lựa chọn. Anh (chị) nên chọn vấn dề nào mà mình tâm đắc, thích thú nhất – nhưng đó phải là vấn đề mà mình am hiểu nhất và bản thân đã có sự trải nghiệm sâu sắc. Như thế mới có ý tưởng để viết và mới có những tình huống, câu hỏi đặt ra để bàn luận và giải quyết.

Ở bài viết này, có thể kết hợp sử dụng nhiều thao tác lập luận dể trình bày chủ kiến và thể hiện những suy ngẫm của mình. Ví như:

– Dùng thao tác so sánh con người ngày xưa với ngày nay, con người ở xứ sở này với xứ sở khác,…

– Dùng thao tác bác bỏ: đưa ra một quan niệm, một nhận định không đúng đắn về con người; sau đó dùng lí lẽ và dẫn chứng để bác bỏ.

– Dùng thao tác phân tích để phân tích các đặc tính của con người.

– Dùng thao tác bình luận để bình luận về một vấn đề nhạy cảm, thiết yếu của con người trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay,…

GIỚI THIỆU BÀI VÃN THAM KHẢO

Dưới đây giới thiệu một bài viết nêu những suy nghĩ chung về con người từ câu cách ngôn La-tinh cổ: "Không có gì thuộc về con người mà xa lạ đối với tôi" (bài của Ác-ka-đi Vác- béc). Tác giả bài viết đã nêu lên nhừng vấn đề chung rất cơ bản về con người trong cộng đồng nhân loại như một cái nền kiến thức để chúng ta cùng suy ngẫm. Trên cơ sở đó, anh (chị) có thể lựa chọn vấn đề mà mình cần bàn luận trong bài làm sao cho bài viết có tính phát hiện (nêu được những suy nghĩ mới) lại mang tính cập nhật nhằm góp phần giải quyết một vấn đề có ý nghĩa thiết thực về con người trong xu thế hội nhập, toàn cầu hóa hiện nay.

Xem thêm:  Bình giảng bài thơ "Tống biệt hành" của Thâm Tâm

NGHĨ VỀ CÂU CÁCH NGỒN

"KHÔNG CÓ GÌ THUỘC VỀ CON NGƯỜI MÀ XA LẠ ĐỐI VỚI TÔI"

"Cách đây hơn một trăm năm, trong một trò chơi "tự bạch", các con gái của Các Mác đã nêu cho ông mười tám câu hỏi, trong đó có câu: "Câu cách ngôn mà cha ưa thích là gì?". Mác đã trả lời: "Không có gì thuộc về con người mà xa lạ đôi với tôi". Không riêng gì Mác mà Lê-nin và nhiều người khác đều rất yêu thích câu cách ngôn La-tinh cổ này. Cái gì đã làm cho câu cách ngôn cổ sống mãi, và hôm nay nó còn có ý nghĩa gì đối với chúng ta?

Câu cách ngôn là một cách nói bóng bẩy về con người, loài người và tính người. Có một cái gì thuộc về con người đang thông nhất mọi người lại và tôi không thể đứng ngoài. Nói không xa lạ có nghĩa là tôi và mọi người đồng nhất, đồng tính, đồng loại. Câu cách ngôn biểu thị, bất cứ ai sử dụng nó đều tự trực tiếp khẳng định: Tôi thuộc về nhân loại.

Cái gì là thuộc về con người? Có thể nói là tất cả, tất cả những gì gắn liền với cuộc sống, sự sống của con người. Hãy nói về những khát vọng, ước mơ thầm kín của mỗi người. Ai chẳng mong được yên ổn, no ấm, hạnh phúc, văn minh, tiến bộ? Ai không mong được sông trong một đất nước độc lập, tự do, dân chủ, không ai bóc lột mình, nô dịch mình? Ai không thích những thú vui, các thứ hưởng thụ, và có ai lại thích khổ đau, bị sỉ nhục? Những cái chung như vậy có thể kể thêm rất nhiều. Chúng có thể đoàn kết con người trong cuộc đâu tranh chung vì cuộc sống.

Có những cái thuộc về con người nhưng nằm ngoài ý muốn của con người, cũng đang chứng tỏ họ là đồng loại. Chẳng hạn, không ai có thể đảm bảo không phạm sai lầm. Ngay từ thời cổ xưa, người ta đã biết điều đó. Xi-xê-rông, nhà hiền triết Hi Lạp đã nói: "Là con người thì có sai lầm, chỉ có kẻ ngu xuẩn mới cô’ chấp sai lầm của mình mà thôi". Đó là một điều tất nhiên, vì con người luôn luôn bị đặt vào những điều kiện, hoàn cảnh phức tạp không thể biết trưức và phải quyết định tức thời. Con người có thể đi sai đường, có thể có những quyết định không đúng, có thể đánh giá lệch lạc một sự kiện. Đôi khi đó chỉ là chuyện nhỏ, không đáng kể. Nhưng đôi khi con người phải trả giá đắt cho sai lầm. Mong sao cho điều đó đừng xảy ra. Con người càng sâu sắc thì càng hay lắng nghe ý kiến người khác, và càng biết nhiều thì càng ít mắc sai lầm.

Xem thêm:  Cảm nhận của em về đoạn kịch “Thề nguyền“ rút trong kịch “Rô - mê - ô và Giu - li - ét” của kịch tác giả sếch - xpia

Nhưng nếu sai lầm đã xảy ra thì sao? Chế giễu người mắc sai lầm chăng? Nói xấu người đó chăng? Mắng mỏ, quở trách một cách thô lỗ chăng? Làm như vậy là tàn ác, vô nhân đạo. Lê-nin có nói: "Chỉ có ai không làm gì cả thì mới không mắc sai lầm". Người còn nói thêm: "Người thông minh không phải là người không mắc sai lầm mà là người phạm sai lầm không trầm trọng và biết mau chóng sửa chữa nó".

Không ai trên Trái Đất này có thể hiểu biết được tất cả. Đấy cũng là một đặc tính hết sức tự nhiên của con người. Bởi vì các kiến thức mà nhân loại tích lũy được là vô hạn, còn khả năng tiếp thu của mồi người tiếc thay, lại có hạn. Tất nhiôn, khả năng này ở mỗi người một khác, nhưng không ai có thể thật sự nắm được tất cả.

Vì vậy, nếu ai có điều gì không biết, thì cũng chẳng có gì lạ. Trái lại, ai thành thật thú nhận điều mình không biết thì được mọi người tôn trọng. Được làm việc với những người có thể bộc lộ một cách chân thành: "Tôi không biết" thì dễ chịu biết bao so với những người xét đoán người khác một cách ngạo mạn, kiêu căng về những điều mà họ hoàn toàn chẳng biết gì cả. Cái đáng sợ không phải là hiểu biết, mà là không muốn hiểu biết.

Con người còn có một đặc tính quan trọng là biết hiểu người khác. Mỗi người đều có cách nhìn, ý thức và thói quen riêng. Không thể nào khác được, vì người ta chẳng ai giống ai và đều có những đặc điểm cá nhân.

Xem thêm:  Trước cái đói nghèo và những cuộc đời bất hạnh vẫn còn trong xã hội nước ta

Có lẽ cuộc sống hết sức buồn tẻ nếu như bỗng nhiên tất cả mọi người đều suy nghĩ hoàn toàn giống nhau, cùng thích một vật, cùng ghét một vật như nhau. Khi đó, chúng ta có thể nói rằng con người đã biến thành những người máy không hồn và mất một tính chất hết sức quan trọng của con người là tính chất khác biệt.

Nếu như tôi không quan tâm gì đến hình thức, đến áo quần của mình, thì đấy là việc của tôi. Nhưng điều đó không có nghĩa là tôi có quyền lên án những người khác thích mặc đẹp, hợp thời trang, vì đấy là việc của họ. Không thể đem ý thích và thói quen của mình bắt người khác phải theo, hơn nữa còn nên tôn trọng ý thích và thói quen của người khác.

Khi nói không có gì thuộc về con người mà xa lạ với con người là chúng ta còn có ý nói rằng con người có thể có những lúc buồn phiền, bực bội, vấp váp, thất bại. Trong những phút giây ấy, ta phải tế nhị, nhạy cảm và chú ý. Có những lúc chúng ta vô tình hay hữu ý đòi hỏi ở người khác một nụ cười tươi tỉnh trong khi người ta đang có một tâm tư buồn phiền.

Hiểu và thông cảm tâm trạng của người khác là một phẩm chất hết sức tốt đẹp của những người có tâm hồn nhiệt thành. Vì vậy, họ bao giờ cũng có nhiều người bạn thực sự là bạn.

Câu cách ngôn khẳng định tiếng nói chung giữa những con người. Nắm được tiếng nói ấy, con người sẽ hiểu nhau, chấp nhận nhau và chờ đợi nhau. Cái làm cho con người giông nhau chính là ở chỗ mỗi người ai cũng đều là một thế giới riêng, khác nhau. Và do khác nhau mà đều khát khao sự đồng cảm của người khác.

Câu cách ngôn thể hiện khát vọng được hòa nhập. Dù ở đâu, tình huống nào, con người đều không muốn tách khỏi đồng loại, đứng trên hoặc đứng ngoài đồng loại.

Với câu cách ngôn ấy, ở đâu ta cũng có thể tìm thấy bạn bè.

Thu Trang